De moderne westerse mens is een zelfingenomen individu. Opmerkelijk genoeg ligt de oorsprong van deze karaktertrek bij de lieve flowerpower-beweging uit de jaren zestig van de vorige eeuw. De tijd dat hippies zich los weekten uit de starre, kortgeknipte, jaren vijftig. Ze lieten hun haren groeien en gingen hun eigen gang. Niets regels of afspraken; je moest het leven onbelemmerd proeven.

Bij dat genieten waren kerken, omroepverenigingen en andere maatschappelijke verbanden overbodig. Hippies stonden los van de maatschappij. Ze losten het allemaal zelf wel op. Vrije liefde, heerlijk met z’n allen in de commune onder het zingen van ‘make peace, no war’. Hippies bedoelden het goed. Leven moest liefde voor iedereen zijn.

De Ego Eeuw

De jaren zestig-Hippies gaven het startsein voor een grote emancipatiegolf die de maatschappij tot ver in de jaren negentig beroerde. Allereerst werd de vrouw bevrijd. Zij stond tot de jaren zestig slechts in de schaduw van de man. En direct daar achteraan de homo’s, lesbiennes en gehandicapten. Elk individu telde even hard mee in de maatschappij.

Maar zoals vele goed bedoelde bewegingen uit de hand lopen, ging het belang van het individu een eigen leven leiden. Van bevrijding van het individu in de jaren zestig werd het de verheerlijking van het individu in de decennia erna. Geld, geld, geld, genieten, genieten, genieten. En zo stapte de westerse mens de 21ste eeuw binnen: de Ego Eeuw.

Onzekerheid

Als stresscounselor kom je een hele rits stressfactoren tegen; verhuizen, scheiden, overlijden, noem maar op. Ze komen in een latere column zeker nog een keertje aan bod. Maar als ik er nu één grote noemer uitlicht dan heet deze ‘onzekerheid’. Mensen houden niet van onzekerheid, van zaken die ze niet kunnen afkaderen in een begrip of een feit. Daar krijgen ze stress van, enorme stress.

Onzekerheid is de keerzijde van het westerse individualisme. Je wilt geen verantwoording hoeven afleggen, lekker je eigen gang gaan en volop genieten. Al die zelfstandigheid lijkt fantastisch, maar er blijven weinig zekerheden over waar je op kunt terugvallen. Dit geldt ook voor levensvragen; wie ben ik, wat is de zin van het leven, wat is mijn rol in de maatschappij? Het individu moet het allemaal zelf uitvinden op een onzekere zoektocht. En onzekerheid leidt tot? Inderdaad: tot stress.

Koran

De Hippies bedoelden het allemaal goed. Ze wilden zich losrukken uit een verstikkende maatschappij. Maar een halve eeuw later is er nog steeds geen bevredigend alternatief gevonden. Er zijn nog nooit zoveel politieke partijen geweest als nu. De sociale verdeeldheid in ons land is groter dan ooit. Sociale verdeeldheid betekent onzekerheid. En onzekerheid leidt tot? Ja ja: tot stress.

Recht tegenover het westerse individualisme staat de Islam, de letterlijke onderwerping aan God. Iedereen kent het gebaar dat moslims maken met hun handen opengeslagen als de Koran, het heilige boek met alle antwoorden. En dat maakt het leven wel wat gemakkelijker. Wat je niet weet, zoek je op. Kom je er niet uit? Dan is er een grote gemeenschap waar je op kunt bouwen.

Over Islam wordt veel gesproken en geschreven. Vanuit het perspectief van stresscounselor is de Islam helemaal niet zo gek. Onzekerheid leidt tot? Zucht: stress. Islam biedt juist zekerheid. En daarom hebben moslims minder stress. O ja, de westers mens had vroeger ook een dergelijk boek. Het heet de Bijbel.

Olaf Hoenson is oprichter van de Dagelijkse Gedachte, stresscounselor en columnist. Op www.dagelijksegedachte.net schrijft hij regelmatig over stress.